De toekomst

BN7A7015“De toekomst”. Zij fascineert me mateloos. Twintig jaar geleden waren we nog vrijwel geheel mobiel- en internetloos. Geen Xbox, gewoon een Zilvervloot rekening, de Russen als vijand, de Amerikanen als vriend. Overzichtelijk en (zeker achteraf) voorspelbaar. Als je nu een beetje vooruitkijkt, geloof je je ogen en oren niet. Ik geloof dat het van essentieel belang is om je reacties op de toekomst te ontwikkelen en na te denken over je futuresponses. Dat houdt in dat je op basis van de ontwikkelingen die je op je af ziet komen een aantal scenario’s schrijft. Wat gaat dit betekenen voor jouw organisatie, jouw product of jouw markt? Die scenario’s zijn geen hoog-over PowerPoint sheets, maar concrete gevisualiseerde concepten waarmee je aan de slag kan. Want ook al is de toekomst niet te voorspellen, je kunt haar wel sterk te beïnvloeden, door zelf de regie te nemen. We plaatsten er vandaag deze advertentie over in Het Financieele Dagblad.

Toen net een afspraak niet doorging, bedacht ik dat ik tijd had om daar wat regels tekst aan te wijden. Dus: even over die toekomst. Een paar dingen die me opvallen. Ik heb er  een lijstje van 10 van gemaakt.

1. Big brother is een eitje

De technologische revolutie zal ongekend zijn. Het boek The Circle van Dave Eggers wordt vrijwel zeker realiteit: Big Brother blijkt slechts het kleine broertje te zijn. Alles is voortdurend met iedereen verbonden. Mijn vrouw kan nu al volgen waar en hoe hard ik rij, de volgende stap is dat ze ook realtime kan zien met wie. Overigens is die auto volledig in staat om zichzelf te rijden. Alle technologie zit er al in, nu alleen de aansprakelijkheidsvraag nog even. Over een paar jaar is de zelfsturende auto een totaal normaal beeld in het verkeer. En het rijbewijs sterft langzaam uit, files verdwijnen, gebruik gaat bezit vervangen.

2. De gok van de eeuw blijkt gewoon een volgende release te zijn

Heb je je recent verdiept in wat bijvoorbeeld ASML in de planning heeft staan? Zo niet, kijk dan even naar het artikel dat in juni dit jaar in het FD stond. Het antwoord op de vraag uit het artikel -“De gok van de eeuw: lukt het ASML om de nieuwe generatie chipmachines productierijp te krijgen?” – weten we inmiddels: ja, het lukt. En er zijn nog veel meer van dit soort voorbeelden: Facebook sluit de komende tijd even 2 miljard mensen op internet aan en heeft daarvoor daartoe een nieuw vliegtuig ontwikkeld. For real: we hebben het hier over het bedrijf van ‘duim omhoog’. En mocht je Google nog zien als een bedrijf dat zich alleen bezighoudt met zoeken, lees dan even het blog van gisteren na[5].

3. We trouwen met een robot

Kijk ook even naar het onderwerp robotica. De discussie over de impact daarvan op de werkgelegenheid is fel. Maar met de komst van de huishoudrobot staat vast dat onze samenleving nu al dramatisch verandert. Om nog maar te zwijgen over de overtuiging van aankomend robo-ethicus David Levy, die er in zijn proefschrift van overtuigd is dat trouwen met een robot voor de deur staat[7].

4. Dahaag, Expert winkel

Het hele retaillandschap gaat volledig op de schop. Ik hoorde dat Coolblue binnen 2 uur je bestelling uitlevert. Twee uur… Dahaag Expert-winkels! En ik vraag me ook af hoe de MediaMarkt dit gaat overleven… En de koelkast die bijhoudt wat je voorraad is (of beter, die robot die je hele huishouden in de gaten houdt), gaan we nog meemaken voor 2020.

5. Big Data Business

Data is nagenoeg onbeperkt verzamel- en herbruikbaar. Dat gaat verstrekkende gevolgen hebben voor ‘businesses’, en nog grotere gevolgen voor ons gedrag. Privacy wordt een zeer kostbaar goed en gaat – waarschijnlijk vooral voor de rijkeren onder ons – een compleet nieuwe industrie opleveren. Data wordt het nieuwe goud. Ik denk dan niet alleen aan de verzekeraar die per persoon de ziektekostenpremie gaat vaststellen, maar ook aan een medische wereld die mensen vooraf op DNA-niveau vertelt welke ziektes er bij hen voor de deur staan. En wat dacht je van kinderen op bestelling?

6. Onsterfelijkheid lonkt…

Het gevoel van maakbaarheid zal dramatisch toenemen, net als de gemiddelde leeftijd. Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft er een mooi schemaatje van gemaakt. In 2012 lag het aantal 65+ers in Nederland op de 2,7 miljoen, in 2041 zijn dat er 4,7 miljoen. Wat betekent dat voor de manier waarop we naar werk kijken? Wat betekent dat voor het concept ‘pensioen’? Let wel: dit zijn nog de meest voorzichtige cijfers, want het effect van aankomende uitvindingen is niet meegenomen. Volgens een aantal wetenschappers lonkt de onsterfelijkheid zo rond het jaar 2050.

7. Mars, here we come. Op zonnepanelen.

Tegen die achtergrond is het mooi om te bedenken dat Elon Musk het zekere voor het onzekere neemt en Mars wil ontwikkelen als tweede thuis. Hij is behoorlijk serieus. En het is dezelfde man die de energiewereld compleet op zijn kop zet en in een kwartaal tijd voor een miljard dollar aan energieopslagsystemen heeft verkocht aan particulieren en bedrijven. Eerlijk is eerlijk, ik heb er ook een besteld, maar ik moet nog een jaar wachten op de levering. Hopelijk. Met deze opslag wordt het mogelijk om ‘los van het grid’ te leven. Ik kan mij nog herinneren dat we een paar jaar geleden voor een groot energiebedrijf een voorspelling in die richting deden en echt weggelachen werden. Ik denk als ik eerlijk ben dat zij over 10 jaar niet meer bestaan.

8. En we blijven gewoon ‘blank’. Toch?

In al dat geweld houdt de mens stand, past zich aan en vindt er wat van. De huidige immigrantengolf werd 10 jaar geleden al voorspelt. En degene die beweert dat we die kunnen stoppen, doet er goed aan een goede psychiater te nemen. Want wat zou jij doen als je in Syrië zou leven?
Het denken in goed en kwaad, voor en tegen, seculier en religieus zal nog verder verharden. Individualisering en groepsgevoel zullen beide verder ontwikkelen. Gaan we herverdelen of blijft het recht van de sterkste gelden? De Raad voor Maatschappelijke ontwikkeling schreef er een tijdje geleden al een mooi essay over met de titel Polarisatie. Want betekent dat voor jou? Voor je bedrijf? Voor je maatschappij? Laat ik het zo zeggen: ik hoor vrijwel nooit een bedrijf main stream een nieuw product ontwikkelen met de multiculurele samenleving in het achterhoofd. Blank, hoogopgeleid en 35 blijf toch veelal de norm.

9. Niet duurzaam wordt duur

Die groep maakt zich de komende jaren natuurlijk nog veel drukker over het milieu (en ja, het moet echt heel, heel anders). En met hen ook de rest van de wereld. Duurzaamheid blijft niet iets van de elite, het wordt een keiharde eis. Want noodzaak. De circulaire economie en duurzaam handelen komen los van de discussie en worden vertaald naar de keiharde praktijk. En als u niet meedoet, zorgen initiatieven als de World Benchmarking Alliance wel voor de benodigde transparantie. Of gewoon Facebook.

10. Vernieuwing komt van buiten

En het zijn disruptieve tijden. Een van mooiste aspecten van ons werk is dat we toekomstverkenningen mogen maken. Series van interviews en analyses per markt en sector, gericht op de vraag waar de vernieuwing vandaan komt. Een van de belangrijkste conclusies daarbij is dat heel erg veel vernieuwing ‘van buiten’ komt. Van buiten als in: van nieuwe marktpartijen, van ‘branchevreemden’. De verklaring lijkt te zijn dat zij het minste last hebben van sectorale blindheid en conventies, waardoor ze dus disruptief kúnnen zijn. En zeg maar ‘van buiten naar binnen kunnen kijken’ in plaats van van binnen naar buiten.

En in die tijd leven we. Hoe worden jouw futuresponses?

nl_NLDutch