Goed nieuws! Je werkt nu al aan een inclusieve(re) organisatie

Annelies Voogdt

Door de coronacrisis is er een hoop veranderd op werkgebied. Vergaderen kan inmiddels in onderbroek en de kat van de baas confisqueert het toetsenbord. Dat alles heeft natuurlijk een grappige kant, maar zeker ook een serieuze, die wellicht nog wat onderbelicht is. Nu thuiswerken en immobiliteit plotseling de norm zijn, vinden we (onbewust) manieren voor een meer inclusieve werkomgeving. En dat is belangrijk. In dit artikel vertellen we je waar de kansen liggen voor een inclusieve werkomgeving en waarom en hoe je die moet grijpen.

Het bedrijfsleven en beperkingen

Naast vele hartverwarmende initiatieven om de geïsoleerde en meer kwetsbare medemens de quarantaine door te helpen, zijn er ook andere belangrijke ontwikkelingen gaande: online onderwijs en thuiswerken. Deze worden niet altijd gezien als initiatieven om de kwetsbaardere medemens te helpen, maar dat zijn ze eigenlijk wel. Of beter gezegd: dat kunnen ze worden. Tijd voor wat cijfers.

Volgens de World Health Organisation heeft minstens 15% van de wereldbevolking een beperking.[1] Het RIVM bracht – nog voor de coronacrisis – het aantal mensen met een mobiliteitsbeperking in Nederland in kaart. 8 tot 12% van de bevolking in iedere Nederlandse gemeente valt onder die groep.[2] Een flink clubje dus. Een groot deel van deze mensen ervaart dat het vaak lastig is om toegang te krijgen tot de arbeidsmarkt. Ze zijn structureel ondervertegenwoordigd in het onderwijs en het bedrijfsleven.[3] Wat blijkt? In tijden waarin mensen, ideeën en goederen mobieler zijn dan ooit, is immobiliteit een bron van exclusie.[4]

Van digitalisering naar toegankelijkheid

Xandra Koster schreef in een artikel voor OneWorld dat er in Nederland meer dan vierduizend kinderen langer dan drie maanden thuis zitten, omdat zij niet naar school kunnen.[5] Thuiszitters of thuisblijvers worden zij genoemd. Ministers en onderwijsprofessionals zoeken al jaren een oplossing maar online onderwijs was zelden of nooit een optie.[6] Christel, publiek spreker, hbo-studente Communicatie en rolstolgebruikster stuurde meer dan 70 sollicitaties, maar uitgenodigd werd ze bijna nooit.

Slechts 1 bedrijf zag het wel zitten. Thuiswerken was geen optie en de ruimte waar de andere medewerkers zaten was voor haar niet toegankelijk, maar ze kon zonder problemen haar eigen plekje krijgen. In het magazijn. Een paar maanden later vond ze een bedrijf dat haar wel de kans gaf om vanuit huis te werken, wat ze bijna een jaar lang met succes heeft gedaan.[7] 

Sommige mensen kunnen simpelweg niet anders dan wat we nu massaal doen: thuiswerken. Omdat ze met het openbaar vervoer niet op hun werk kunnen komen, de werkplek zelf niet toegankelijk is of reizen teveel energie kost. Gelukkig timmeren we nu met z’n allen hard aan de digitale weg om immobiliteit geen bron van exclusie meer te laten zijn. Nu we allemaal immobiliteit ervaren, maken we de kantoorwerkomgeving door de noodgedwongen digitale innovatie onbewust toegankelijker. Bij het werken aan groepsimmuniteit is dus eigenlijk ook sprake van groepsimmobiliteit. En dat zet gek genoeg een hoop processen in beweging.

Het kan anders

Juist nu zien we dat thuiswerken goed kan werken. Waarschijnlijk zijn er in Nederland nog nooit zoveel keukentafels omgebouwd tot bureau en de eerste nationale en digitale vrijmibo werd op 20 maart een feit.[8] In een artikel van het NRC gaven woordvoerders van verschillende grote bedrijven aan dat als de laptop thuis staat, veel kantoormedewerkers prima thuis kunnen werken.[9] Vergaderen vanachter de webcam, managen met behulp van online projectmanagementtools en samenwerken aan een document in de cloud, het kan allemaal.
Op internet staan ook talloze tips voor werknemers en scholieren waarin wordt uitgelegd hoe je zo productief mogelijk thuis aan de slag kan. Ook managers kunnen online een gigantische hoeveelheid informatie vinden over hoe je een team op afstand leidt. Het aanbod aan thuiswerkondersteunende applicaties vliegt je bovendien om de oren. De mogelijkheden vanaf de keukentafel lijken nog diverser dan op kantoor of in het klaslokaal. Het vergt soms wat improvisatie, maar we laten nu met zijn allen zien dat het wel degelijk kan.

De nadelen

Uiteraard heeft dat thuiswerken ook nadelen. Mensen hebben nu eenmaal behoefte aan sociale contacten. Als die worden ingeperkt kan dat mentale problemen triggeren, aldus psycholoog Nalja Edriouch.[10] Fysieke aanwezigheid is bijvoorbeeld vaak belangrijk om je onderdeel te voelen van een bedrijf, sociale interactie met collega’s hoort daarbij en is belangrijk voor ons welbevinden in en buiten het kantoor. Maar het gesprek bij het koffiezetapparaat en de slechte kantoorgrappen van je collega’s vallen nu eenmaal weg. Dat is misschien niet het ergste, maar door het gebrek aan direct sociaal contact kan ook de communicatie en samenwerking in het gedrang komen. Dat valt deels op te lossen met chat-applicaties of het inplannen van een gezelligheidscall, maar fysieke aanwezigheid blijft een belangrijk onderdeel van het werkproces dat niet vergeten mag worden.

Werken in en aan de toekomst

Fysieke aanwezigheid is en blijft dus om verschillende redenen belangrijk, voor iedereen. Toch kun je al die creativiteit en flexibiliteit die nu zichtbaar wordt door het thuiswerken in de toekomst blijven benutten.

Digitaal is nog steeds geen synoniem voor toegankelijk, daarom doen we in het volgende artikel suggesties voor handige apps en functies die het plaatsonafhankelijk werken van werknemers met een beperking verder kan vergemakkelijken. Het is immers belangrijk de deuren die we nu wijd open gooien door online werkomgevingen optimaal te benutten, ook in de toekomst open te houden. Er zijn genoeg mensen met enorm veel talent die nu onterecht aan de zijlijn staan en die maar al te graag uw bedrijf willen versterken!

Omdat mensen met beperkingen nu vaak nog geen onderdeel uitmaken van een bedrijf, is het essentieel om onze nieuwe inzichten mee te nemen naar de toekomst. Solliciteert er bij jou iemand met een lichamelijke beperking? Dan weet je nu hoe je kunt denken in mogelijkheden. We doen nu, meer dan ooit, ervaring op met werken op afstand. Het zou enorm zonde zijn als we die ervaring niet zouden blijven benutten. Er wordt nu teveel talent over het hoofd gezien.

Annelies Voogdt is analist bij Ftrprf.

Bekijk ook onze tips voor online vergaderen!


[1] WHO. (2011) World report on disability. WHO.
[2] RIVM. (2016) Beperkingen in bewegen gemeente, wijk en buurt. RIVM.
[3] WHO. (2011) World report on disability. WHO.
[4] Dalakoglou, D., & Harvey, P. (Eds.). (2016). Roads and anthropology: ethnography, infrastructures,(im) mobility. Routledge.
[5] Koster, X. (2020). Hoe help ik ook na corona mensen die gedwongen thuis zitten? OneWorld.
[6] Koster, X. (2020). Hoe help ik ook na corona mensen die gedwongen thuis zitten? OneWorld.
[7] Bijeenkomst lokale inclusie agenda, 10 februari 2020, Bergen op Zoom
[8] Elewout, R. van. (2020, 19 maart). Kroegen dicht? De ‘vrijmibo’ gaat gewoon door, maar net even anders. AD.
[9] Hofman, F. (2020, 2 maart). Virusvoorzorg op kantoor: thuiswerken bij twijfel en geen reizen naar risicogebied. NRC.
[10] NOS. (2020). Ritme, gezond eten en bewegen: zo blijf je thuis mentaal gezond. NOS.

Geef een reactie