Een hostieloze ochtend in het nonnenklooster

Ik ben als baby gedoopt in de Katholieke Kerk, heb mijn Heilige Communie gedaan in groep 4 en koos er in groep 8 voor om mijn Vormsel te doen. Na die laatste sessie kreeg ik van mijn ouders een zilveren kettinkje met een kruisje. Ik was zo trots als een pauw. Het kettinkje hangt nog altijd om mijn nek, behalve als de voetbalscheidsrechter het ziet, besluit dat het af moet en ik het vervolgens met volle tegenzin in de ‘waardevollespullentas’ (mag ik dit woord claimen?) stop. Het kruisje heb ik er jaren geleden vanaf gehaald en weggestopt in een sieradendoosje. Ik vond mezelf niet meer gelovig. 

Ongelooflijk

Ik bestempelde mezelf een aantal jaren geleden als niet-Katholiek, misschien zelfs wel niet-gelovig. Toen ik de ketting van het kruisje ontdeed, ontdeed ik het symbolisch van de Katholieke Kerk. Wat betekent atheïsme voor iemands zingeving? Ik heb geen antwoord op de vraag wat de zin van het leven is. Wat mij betreft is de bedoeling van het leven dat we het een beetje naar ons zin hebben – uiteindelijk komen we er toch niet levend uit. Het Futureproof-idee, ‘de wereld van morgen een beetje beter maken’, spreekt mij als mens en antropoloog* to-be ook wel aan. Voor een van mijn vakken moest ik me twee uur onderdompelen in een plek in de stad. Participerende observatie: kijken en meedoen. Ik besloot om me op een maandagmorgen om 7:15 te melden bij de Sint Ludgerus Aanbiddingskapel, Klooster Cenakel te Utrecht. 

Klooster Cenakel

Ik was de eerste van de uiteindelijk zeven kerkgangers (exclusief nonnen) die de houten kloosterbanken in de kapel zouden bezetten. Uit de blikken van de overige zes aanwezigen kon ik opmaken dat zij lichtelijk verbaasd waren over mijn aanwezigheid. Ik was – niet geheel onverwacht – veruit de jongste van het stel. Ook mijn notitieboekje zal de aandacht hebben getrokken. 

Tijdens het ochtendgebed luisterde ik naar het gezang van de vier nonnen in roze gewaden en witte kappen. Rond 8:10 stormde een man de kapel binnen. Dit bleek de pastoor te zijn, die zich verontschuldigde voor de vertraging. Opvallend was het feit dat zelfs in een nonnenklooster de man de leiding heeft. Aan de Eucharistie, het eten van de hostie en het drinken van de wijn (het lichaam en bloed van Jezus Christus) – studentikoos, om 8:30 – mocht ik niet deelnemen, wist ik vanwege mijn Katholieke opvoeding. Dat betekende dat ik als enige in de banken bleef zitten; een opvallend tafereel voor de overige aanwezigen. Ergens tijdens deze mis wensten we elkaar vrede. We stonden op uit onze banken, liepen naar het gangpad, en gaven elkaar de hand: ‘’Vrede.’’ 

Bier en pizza

Wat dit kerkbezoek mij heeft geleerd over de zin van het leven is de empathie en de inzet om anderen te helpen – de armen, de eenzamen, gelovigen en ook niet-gelovigen. Het helpen van anderen is een vorm van zingeving die we vaak vanuit religieuze instellingen zien. Zelf denk ik de kerk niet nodig te hebben om anderen te willen helpen of de zin van het leven te kunnen definiëren. Ik ben niet eens op zoek naar een definitie voor de zin van het leven. Ik denk ook niet dat ik die in de kerk zou kunnen vinden, omdat onze ideeën over inclusiviteit, feminisme en misschien zelfs goed en kwaad niet geheel overeenkomen. Dat betekent niet dat de kerk mij per definitie niets te bieden heeft. Zij biedt namelijk wel de ruimte voor stilte en bezinning; een plek in de kloosterbanken, of je nu gelovig bent of niet. Zo kun je zelf de zin van het leven overdenken, mocht je zoekend zijn. Je krijgt dan misschien geen hostie en wijn, maar dat valt thuis prima op te lossen met bier en pizza. Of thee en chocolade. Ieder het zijne. 

Voor mij was het waardevol om me in een wereld te begeven die niet meer ‘van mij’ voelt. Om te aanschouwen wat er dan gebeurt en te proberen te begrijpen hoe mensen hun zingeving vormgeven in een religieuze omgeving. Om te zien wat het hen kan bieden.
Ik stel voor dat iedereen eens probeert zich voor een korte tijd in een andere wereld te verdiepen en te zien wat er te leren valt. Dan kunnen we met een verse dosis empathisch vermogen de wereld van morgen een beetje beter maken. 

*Ik weet het.

Geef een reactie