Veranderingen #1. Sociale cohesie

Bijna half Nederland is eenzaam

Vorige maand werd #maatjegezocht trending op social media. Deze hashtag zorgde ervoor dat er een ander licht werd geschenen op het thema eenzaamheid. Eenzaamheid werd in Nederland in de afgelopen jaren aan de orde gesteld na enkele schokkende gebeurtenissen. Vorige week opende minister de Jonge van VWS de Week tegen Eenzaamheid. 

Eenzaamheid is dodelijk

Eenzaamheid is een subjectieve ervaring, een gevoel. Het is te definiëren als: “het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties.”

Dirk de Wachter (psychiater) stelt dat eenzaamheid de grootste kwaal is van de hedendaagse stad. Amerikaanse en Zweedse onderzoekers legden tijdens een congres over de epidemie van eenzaamheid uit dat eenzaamheid een gevaar is voor de volksgezondheid. Het missen van een sociaal netwerk of contact ondermijnt het lichaam net zo erg als roken of chronische obesitas.  

Onderzoek laat verbanden zien tussen eenzaamheid en de kans op een hartaanval, een toename van stresshormonen, slechter immuunsysteem en zelfs vroegtijdig overlijden. Ook is vastgesteld dat eenzame mensen vaker naar de huisarts gaan en thuiszorg hebben. Uit Amerikaans onderzoek onder meer dan 1500 bejaarden blijkt dat ouderen die zichzelf als eenzaam beschouwen een 45% hoger risico op overlijden en 59% hoger risico lopen op functionele achteruitgang.

De Duitse psychiater Manfred Spitzer stelt in zijn boek dat eenzaamheid een groot probleem is. “Eenzaamheid is 20% dodelijker dan roken en dubbel zo dodelijk als drinken”. Hersenonderzoekers ontdekten dat het pijncentrum van het brein wordt geactiveerd wanneer iemand zich eenzaam voelt. Daarnaast zorgt eenzaamheid voor een toename van cortisol, het welbekende stresshormoon. Wanneer je denkt dat niemand je zal opvangen als je ziek of werkloos wordt, kan dit veel zorgen opleveren. Het is een taboe om voor eenzaamheid uit te komen. Zeker in de digitale wereld waarin wij leven. Artsen beschouwen eenzaamheid vaak als een neveneffect van ziekten, waardoor eenzaamheid geen erkenning krijgt. Spitzer pleit ervoor om eenzaamheid als ziekte te herkennen.

Probleem van alle generaties

Bij eenzaamheid wordt al snel aan ouderen gedacht. Maar dit is een incorrect en incompleet beeld: alle generaties kennen eenzaamheid. Onderstaand figuur laat zien dat alle leeftijden een zekere mate van eenzaamheid kennen en dat eenzaamheid toeneemt vanaf 75-jarige leeftijd.

Eenzaamheid is van ons allemaal

De oorzaken van een eenzaam gevoel zijn divers. In een grote groep mensen kun je je eenzaam voelen doordat een wezenlijk contact ontbreekt. Ook kun je een overleden partner missen of een gebrek aan vrienden hebben. Dit valt allemaal onder de noemer eenzaamheid.

Op een maatschappelijk niveau lijkt er een relatie te zijn tussen secularisatie en eenzaamheid. Daarnaast denkt VU-hoogleraar Van Tilburg dat de zelfredzaamheid die in de huidige samenleving wordt gevraagd een oorzaak is van eenzaamheid. In een volgend artikel gaan we hier verder op in.

Volgens de Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving zal de mate van eenzaamheid in de komende jaren nog verder toenemen. Spitzer denkt dat digitalisering een belangrijke oorzaak is van eenzaamheid. Online laten we de beste versie van onszelf zien. Het toegeven van zwakte wordt daardoor alleen maar moeilijker.

Onze aandacht voor eenzaamheid

Ftrprf heeft als doel om iedere dag te werken aan morgen een beetje beter maken. Daarom hebben wij een dertigtal veranderingen in kaart gebracht die impact hebben op onze gezamenlijke toekomst. Eén van deze veranderingen is sociale cohesie. Omdat wij het belangrijk vinden om ook persoonlijk hier meer aandacht aan te besteden duiken we aankomende maand dieper in het thema eenzaamheid en sociale cohesie en publiceren hierover regelmatig op onze website. Laten we het taboe doorbreken en erover in gesprek gaan. Lees je mee, doe je mee?

Bronnen:

Volkskrant 
BNN Vara
Trouw
Volksgezondheid en zorg
Artikel US onderzoek
https://www.vtv2018.nl/gezondheid

Geef een reactie