Eenzaamheid in Amsterdam

Professor Theo van Tilburg doet aan de Vrije Universiteit Amsterdam onderzoek naar eenzaamheid. Eenzaamheid is volgens van Tilburg het gevoel dat je niet tevreden bent met je sociale relaties. Je kunt niet tevreden zijn met de kwantiteit van de relaties: het aantal vrienden. Ook kun je ontevreden zijn met de kwaliteit van relaties: het wezenlijke contact of de diepgang missen.

Van Tilburg stipt het belang aan om onderscheid te maken tussen mensen die af en toe eenzaam zijn en mensen die doorlopend eenzaam zijn. Van Tilburg legt uit dat je af en toe eenzaam voelen bij het leven hoort en geen kwaad kan. Pas als het een chronisch gevoel wordt, een opeenstapeling van negativiteit, wordt het een probleem. Eenzaamheid heeft dan invloed op de kwaliteit van leven.

Verstedelijking als oorzaak

Er kan dus onderscheid gemaakt worden tussen eenzaamheid op lange of op korte termijn. Daarnaast is er ook een verschil in alleen-zijn en eenzaamheid. Michael Harris, schrijft in zijn boek Solitude, dat alleen-zijn heel waardevol is. Alleen-zijn geeft tijd voor reflectie. Het kan leiden tot de mooiste ontdekkingen over jezelf en nieuwe inzichten. Harris legt uit dat alleen-zijn kan veranderen in eenzaamheid door onder andere verstedelijking en technologische ontwikkelingen. Misschien is het dus geen toeval dat van Tilburg in de grootste stad van Nederland onderzoek doet naar eenzaamheid?

Uit onderzoek van de GGD blijkt dat 300.000 Amsterdammers zich eenzaam voelen (48%). 80.000 daarvan voelen zich extreem eenzaam (13%). In 2016 is er daarom een motie aangenomen om een programma op te zetten tegen eenzaamheid in Amsterdam. De gemeente trekt 1 miljoen euro per jaar uit om eenzaamheid te signaleren, herkennen en het taboe te doorbreken. Eenzaamheid wordt hierin herkend als een complex onderwerp, waarbij een one-size-fits-all-aanpak niet mogelijk is. Het Amsterdams Netwerk Eenzaamheid heeft met haar aandeelhouders daarom 39 verschillende projecten lopen om eenzaamheid aan te pakken.

Jong en oud

Een van de aandeelhouders in dit netwerk is ‘Voor Elkaar in Zuid’. Zij hebben als doel om buurtbewoners in Amsterdam Zuid bijeen te brengen om onderlinge burenhulp en sociale contacten te bevorderen. Denk daarbij aan klusjes in huis of tuin, samen of voor iemand boodschappen doen, begeleiding naar de dokter, een taal leren, thuis een kopje koffie drinken of een gezamenlijke hobby beoefenen.

Ik woon sinds januari 2019 in Amsterdam Zuid en ik kreeg daarom een flyer van ‘Voor Elkaar in Zuid’. Een mooi initiatief naar mijn mening en zonder er goed over na te denken zag ik mezelf in dit concept aan de kant van de vrijwilligers, degene die de eenzamen helpen. Pas later in de week – na een moment van alleen-zijn en reflectie – bedacht ik me hoe makkelijk ik mezelf deze rol als vrijwilliger had toebedeeld. Dat ik met het klassieke model van de eenzame oudere in mijn hoofd zat. Terwijl ik weet dat dit een incorrect beeld is. Ik besefte me opeens dat ik (23 jaar) bijna niemand ken in Amsterdam Zuid en mijn 80-jarige buurvrouw van twee deuren verderop een gigantisch sociaal netwerk heeft in onze buurt.

Helpen helpt

Ik wil hiermee niet zeggen dat ouderen die met eenzaamheid kampen niet bestaan. Ik wil laten zien hoe belangrijk het is om erover in gesprek te gaan. Mijn denkfout liet mij beseffen dat eenzaamheid er voor iedereen anders uit kan zien en dat het heel onzichtbaar kan zijn. Ik denk dat er een taboe rust op toegeven dat je eenzaam bent. Het is makkelijker om je aan te melden als vrijwilliger dan als eenzame. Onderzoek heeft laten zien dat andere mensen helpen, helpt tegen eenzaamheid en dat iedereen zich weleens eenzaam voelt. Als je je wel eens eenzaam voelt kan het dus helpen om je aan te melden als vrijwilliger. Mogelijk zijn het zelfs twee vliegen in één klap: jij voelt je minder eenzaam, door iemand te helpen zich minder eenzaam te voelen.

Cato – 28/10/19

Mocht je je nu willen aanmelden als vrijwilliger, maar niet in Amsterdam Zuid wonen, dan kun je kijken op NLvoorelkaar.nl. Hier kun je hulp aanbieden of zoeken bij jou in de buurt.

Bronnen:

Geef een reactie