Zullen we ‘belasting’ voortaan ‘verdeling’ noemen?

Mohammed bin Salman, de niet onbesproken baas van Saudi Arabië, is met iets nieuws bezig: NEOM. Toen we naar NEOM.com keken, zaten we steeds te wachten tot Matt Damon een nieuwe Elysium film aan zou kondigen. Neom is echter keiharde realiteit. Het is een nieuwe stad (of staat eigenlijk) waar de hyperrijken zich terug kunnen trekken. De site vertelt veel over ecologische en economische ontwikkeling, leefbaarheid, veiligheid en onvoorstelbare kansen voor neomnisten. Bin Salman stelt, volgens de site, $ 500 miljard ter beschikking in de komende 7 tot 10 jaar.

Het klinkt als de ideale staat. Een plek waar dankzij technologie en een flinke smak geld het leven een stuk veiliger en gezonder is. Het streven is zelfs om met al die technologische snufjes ervoor te zorgen dat dat groepje hyperrijken daar langer leeft. En daar wringt het. Deze ideale staat heeft namelijk iets weg van een utopie, een bij voorbaat mislukte zoektocht naar perfectie. Nu is het op zich niet zo erg dat een groepje rijken in de woestijn streeft naar een utopische samenleving, ware het niet dat er in die race naar perfectie een aantal afvallers zijn. De onvermogenden van deze wereld zijn er namelijk niet welkom. Hier stuiten we op een belangrijk kenmerk van utopische samenlevingen: het controlemechanisme dat uiteindelijk dwangmatig is en de ‘buitenbeentjes’ niet meer toe laat. 

Nu blijft het een aantal hyperrijken die plannen aan het smeden zijn in de woestijn, die nog geen realiteit zijn, dus waarom zouden we hier aandacht aan besteden? We zouden nu een heel betoog kunnen houden over alle ontwikkelingen die wij zien die ook wijzen op hetzelfde gedachtegoed als dat van de hyperrijken in de woestijn, maar wij spreken liever over kansen. 

Wij hebben nu de kans om eens even grondig na te gaan of onze maatschappij niet ook afstevent op een een plek waar het voor de rijken een walhalla is en waar de minder vermogenden volledig aan zichzelf overgeleverd zijn. Wij hebben nu de kans om na te gaan of ons systeem zo ingericht is dat welvaart, ongeacht wie het gecreëerd heeft, rechtvaardig verdeeld wordt onder iedereen die deel is van onze maatschappij. In dat kader toch even twee feitjes: 

Uit onderzoek van het Amerikaanse Equilar Institute blijkt dat Amerikaanse topmannen en -vrouwen gemiddeld 254 keer zoveel betaald krijgen als hun doorsnee werknemer.

Dankzij de coulante houding van de Nederlandse belastingdienst mogen Uber en Starbucks hier hun intellectuele eigendommen stallen, waar ze in elk ander westers land wel belasting over moeten betalen, maar hier tussen de dijken niet. 

Het eerste feitje is overigens geen louter Amerikaans fenomeen. Zo verdient de CEO van Heineken 215 keer zoveel als de gemiddelde werknemer. We kunnen dus nog wel wat leren op het gebied van verdeling. Uit het tweede feitje blijkt wel dat ook de Nederlandse overheid op het gebied van verdeling nog wat kansen laat liggen. Uber en Starbucks verhuizen de kern van hun bedrijf naar Nederland, maar inwoners profiteren daar nul van. 

Maar we hadden het over kansen. Neem de 500 miljard die Bin Salman beschikbaar stelt voor NEOM, de belasting die grote corporates zouden kunnen betalen en het loon dat iedereen zou kunnen hebben bij elkaar en we hebben flink wat investeringsruimte. 

En er is werk aan de winkel, want we bevinden ons in een tijd van nieuwe balansen. Kwetsbare evenwichten tussen rijk en arm, tussen inclusiviteit en exclusiviteit, tussen waarde en waarden. Dat evenwicht is cruciaal voor onze mondiale samenleving. Honger is inderdaad een probleem van de rijken. Opwarming moet echt teruggedrongen worden door de veroorzakers. Het vermogen om te delen komt niet van de onvermogenden. Rutger Bregman zijn olifant in de Davose kamer wordt met de minuut actueler. Misschien moeten we ‘belasting’ voortaan ‘verdeling’ noemen. 

NEOM wordt gebouwd in de woestijn. En is voorbehouden aan een kleine groep hyperrijken (die overigens steeds rijker worden). De polder is het fundament van ons kikkerlandje. Polderen tot we samen een oplossing hebben bedacht waar iedereen zich in kan vinden: het is misschien wel de belangrijkste waarde die we hebben. Het zorgt wellicht voor meer belasting, het zorgt zeker voor een betere verdeling. 

NEOM is bedacht in een woestijn. Het lijkt een beetje of het woestijnklimaat er voor zorgt dat innovatie opdroogt. De investeringen die worden gedaan in Innovatie zijn slechts voor een selecte groep van ‘toevallig’ hyperrijken? Dat is wat ons betreft te weinig uitdaging. Het fundament van ons kikkerlandje is de polder. Innovatie waar iedereen zich in kan vinden. 

En dat is innovatie waar wij ons voor in willen zetten, innovatie die welvaart en welzijn verdeelt onder iedereen in een duurzaam model: is dat niet de essentie van futureproof samenleven? 

Herman Stil. (2019, 8 augustus). Uber creëert mogelijk miljarden voordeel via Nederland. Het Parool. Geraadpleegd van https://www.parool.nl/wereld/uber-creeert-mogelijk-miljardenvoordeel-via-nederland~bbf2bc24/ 

Equilar Institute. (2019, 10 april). Equilar 100: Highest-Paid CEOs at the Largest Companies by Revenue. Equilar Institute. Geraadpleegd vanhttps://www.equilar.com/reports/63-highest-paid-ceos-2019-equilar-100.html

ftrprf-advertentie-financieele-dagblad-belasting-verdeling

Geef een reactie